على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1683

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بر مادر رسته . و يا شاخ خرما بر تنهء خرما بن برآمده . ركابخانه ( rek b - x ne ) ا . پ . شربتخانه . و دولابچه و گنجينه . ركابدار ( rek b - d r ) ا . پ . جلودار . و پياده‌اى كه همراه سوار به راه رود . و كسى كه پياله و نعلبكى نگه مىدارد . و آبدار . ركاب دوال ( rek b - dov l ) ا . پ . بند ركاب و تسمهء ركاب . ركابى ( rek bi ) ا . پ . پياله و نعلبكى . و طبقچه . و اسب جنيبت و كتل . و زير ركابى . و شمشيرى كه بر پهلوى اسب بندند . ركابى ( rek biyy ) ص . ع . زيت ركابى : روغن زيتون كه از شام آورند و انما قيل ركابى لانه يحمل من الشام على الابل . ركابى مذهب ( rek bi - mazhab ) ا . پ . طفيلى . ركاز ( rek z ) ا . ع . مالى كه خداوند عالم در كانها موجود كرده . و مال پنهان كردهء اهل جاهليت در زمين . و گنج و دفينهء در زير زمين . و پاره‌هاى سيم و زر در كان . ج : ركائز . ركاس ( rek s ) ا . ع . رسنى كه بر مهار شتر نر بسته و بند هر دو دست آن را بدان بندند و تنگ كنند تا سر آن معلق ماند . ركاسة ( rak sat ) و ( rek sat ) ا . ع . چوبى سر كج و يا رسن و جز آن مانند اخيه كه در زمين نيك فرو برند و ستور را بر آن بندند . ركاسه ( rok se ) و ركاشه ( rok ce ) ا . پ . ابو مدلج و خار پشت تيرانداز كه خارهاى خود را چون تير اندازد . ركاض ( rek z ) م . ع . راكضه مراكضة و ركاضا . مر . مراكضة . ركاك ( rek k ) ع . ج . رك و رك و ركيكة . و ج . ركيك . ركاك ( rok k ) و ركاكة ( rok kat ) ا . ع . مرد ناكس و سست راى . و آنكه بر اهل خود غيرت ندارد و يا اهل وى مهابت او نكنند . الحديث : انه صلى الله عليه و آله لعن الركاكة . ركاكة ( rok kat ) ا . ع . زن ناكس و سست راى و بىغيرت . ركاكة ( rak kat ) م . ع . رك ركا و ركاكة ( از باب ضرب ) : سست راى و بىغيرت گرديد . و رك الشيئ : سست و تنك شد آن چيز . ركاكت ( rak kat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عمل قبيح و كار زشت . و قباحت . و سستى . و زشتى . و ركاكت داشتن : زشتى و قباحت داشتن و زشت بودن . ركال ( rakk l ) ا . ع . گندنا فروش و ركل فروش . ركام ( rak m ) و ( rok m ) ا و ص . ع . ريگ توده . و ابر بر هم نشسته . و قطيع ركام : گلهء بزرگ . ركان ( rak n ) ص . پ . كسى كه از روى خشم و قهر با خود آهسته آهسته سخن گويد . ركانة ( rak nat ) م . ع . ركن ركانة و ركونة ( از باب كرم ) : استوار رأى گشت . و آهسته و آرميده گرديد و صاحب وقار شد . ركانة ( rok nat ) ا . ع . ابن عبد يزيد بن هاشم بن مطلب كه در روز فتح مكه ايمان آورد و كان من اشد الناس و قد صارعه النبى صلى اللّه عليه و آله . ركايا ( rak y ) ع . ج . ركية . ركائب ( rak eb ) ع . ج . ركاب . ركائز ( rak ez ) ع . ج . ركاز . ركائل بن آدم ( rok elobne - dam ) ا . ع . نام يكى از پسران آدم و بعضى آن را برادر زادهء شيث دانند . ركب ( rakb ) ا . ع . شتر سواران ده عدد و افزون و گاهى بر اسب سواران هم اطلاق شود . ج : اركب و ركوب . و موش . ركب ( rakb ) ص . ع . ج . راكب . ركب ( rakb ) م . ع . ركبه ركبا ( از باب نصر ) : زد بر زانوى آن و يا موى آن را گرفته زانوى خود را بر پيشانى وى زد . و يا پيشانى او را بزانوى او زد . ركب ( rakab ) ا . ع . زهار و بن آن . و فرج . و ظاهر فرج . و بن ران كه بر آن گوشت فرج است و خاص است زنان را و يا در مرد و زن هر دو شامل مىشود . ج : اركاب . و ج ج : اراكيب . ركب ( rakab ) م . ع . ركبه ركبا و ركوبا و مركبا ( از باب سمع ) : بر نشست آن را . و ركب الذنب : گناه ورزيد . و ركب فلان : كلان زانو گرديد فلان . و و ركب الدين ركوبا : بسيار وام گرفت . و ركبه الدين : بسيار شد او را وام . و ركب الدابة و عليها و السفينة و فيها ركوبا و مركبا : برآمد بر آن ستور و بر آن كشتى . ركب ( rokab ) ع . ج . ركبة . ركب ( rokob ) ع . ج . ركاب . و ج . ركيب . ركباة ( rakb t ) ص . ع . ناقة ركباة : ماده شتر صالح برنشستى و ماده شتر رام . ركبات ( rokb t ) و ( rakob t ) و ( rokob t ) ع . ج . ركبة . ركبان ( rokb n ) ع . ج . راكب . و ركبان السنبل : آنچه از غلاف گندم اول برآيد و آن ريشه‌هائى است كه بر خوشه باشد . ركبان ( rakab ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه بن هر دو ران كه بر آن گوشت فرج است و خاص است زنان را و يا شامل مرد و زن هر دو مىباشد .